گروه آموزشی خشت اول

     خشت اول گر نهد معمار کج    تا ثریا می رود دیوار کج ؟! 

             ضمن عرض ادب و احترام به محضر شما دوست عزیز 

این گروه آموزشی به طور غیر رسمی کار آموزشی خود را با برگزاری کلاس های خصوصی

 ویژه دانش آموزان پایه ی اول و دوم ابتدایی در راستای اهداف آموزش و پرورش

در تابستان ۱۳۸۳ تحت عنوان کلاس های ایجاد آمادگی برای ورود به پایه ی اول و دوم ابتدایی 

به طور محدود آغاز کرد. بعد از آن با استقبال خانواده های فهیم و دوراندیش که نگران آموزش

فرزندان دلبندشان بودند درطول سال های تحصیلی۱۳۸۴و ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ نیز با برگزاری کلاس های

تقویتی جبرانی و پیشرفته ویژه کلاس اولی ها به کار خود ادامه داد.

  و اینک با اخذ مجوز رسمی برای آموزشگاه علمی آزاد خشت اول

با تجربه ای چندین ساله در امر آموزش نونهالان این دیار آماده ایم تا همچون سنوات گذشته خدمتگذار

شما باشیم .   (  بریده  باد  دست  سیاست  از  آموزش  )  

اندر حکایت رتبه بندی

🔻 رتبه ات چند شده است؟

👤 جواب

من معلم هستم
سنواتم کم نیست
رتبه ام کم شده است
و به اصرار به من تلقین شد
بی مهارت هستم
از تفکر دورم
و به دور از هنر و علم وتحول هستم
از تعامل خالی
ارتباطم کُند است
و ضعیفم در کار
سند بالادست ، من ندانم که چه است
دانشم پایین است
نه تخصص نه ادب
کم تسلط هستم
خالی از روح شراکت هستم
نه محقق نه ادیب
نه فلان و نه فلان...
بهتر از این همه ، فهماندند
که ندارم اعتقادی به نظام
در کالبدم روح جهادی مرده

با خودم می گویم
اگر اینگونه بُوَد
وای بر من که معلم بنهم نام خودم
نکند از عدد رتبه من
دانش آموز خبردار شود ...

در همین فکر و خیالات، صدایی آمد

با اجازه آقا!
رتبه ات چند شده است؟!
گفتمش جان پسر مزد سی سال
دویدن در صف اول وسط جمع
میانداری و تبلیغم را به یک جمله که گفتند دادند

باور به ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی، روحیه جهادی.,رعایت اخلاق اسلامی,قانون گرایی و قانون مداری (120 امتیاز)
امتیاز کسب شده:115

تقدیم به استاد ارجمندم دکتر سیمین بازرگان مولف بسته ی آموزشی زمین ما و آن چه در آن است

                        من مربی بوده ام                           

 اشک های شوق بسیار دیده ام 

کودکان دست هاشان خالی تر از ظرف تهی

 راز هاشان ناگفته تر از هر چه هست

سیل چشم کودکان شراب ناب

 کاش می شد مست گردم زین شراب

بسته های کار تو روح و روان از من ببرد

 ای سراسر عشق ای بازرگان زنده باشی جاودان

کاش  می شد من تو را پیدا کنم

عشق پنهان تو را با کودکان رسوا کنم

کودکان با بسته هایت عشق بازی می کنند

در میان مرکز موسیقی اش شادی می کنند

 در میان کار با این بسته ها

 شبنم چشم است آب و قوت آلاله ها

 اشک شوق کودکان پر ز معنا های ناز

یعنی این که  استوار گشتم چون سرو ناز

کاش می شد در حضورت عقده ها را باز کرد

کاش می شد در حضورت ساز را ناز کرد

باشد آنکه قایقی از جنس اشک کودکان

 تا تو را در گرد باد محشرش

 بر ساحل امنی برد

غلام محمد عباس نژاد

 

 

 

 

کلاس های ترم بهار و تابستان 1389 آموزشگاه علمی آزاد خشت اول

 

 

کلاس های آموزش مهارت های پایه ی یادگیری به روش پروژه

 

 

کلاس های تقویت املا و انشا نویسی

 

کلاس های تقویتی و پیشرفته ریاضی ( شش پایه ابتدایی )

 

تدریس خصوصی بخوانیم و بنویسیم  پایه ی اول و دوم  ابتدایی       

 

  مکان ثبت نام و برگزاری کلاس ها  :   

مجتمع آموزشی خشت اول

 

(  طرح ویژه ی پشتیبان تحصیلی برای کلیه ی

 پایه های تحصیلی در مقطع ابتدایی  )

 

ارتباط با ما

                       

                                           0057    692    0915    :  همراه

 

تقدیم به استاد ارجمندم جناب آقای قاسم قسیمی

 

سی سال پیش از این 

 اولین الفبای عشق را مردی از تبار نیکان از جنس آفتاب

به من آموخت.

تنش به ناز طبیبان نیازمند مباد .   

سپاسم را پذیرا باش ای اسطوره ی تقوا

درود بیکرانم را پذیرا باش ای والاترین موجود 

سیه مویت سپید و قد رعنایت کمان گشته

 دگر چشمان زیبایت ندارد نور سابق را

اگر شاگرد دیروزت نمی گیرد سراغت را

نمی گوید جوابت را مشو نومید

اگر طفل دبستانت ز یادت برد

 اگر دنیا دو چشمش کور گردانید

 یا که کر کرد گوشش را مشو نومید

 تو والاتر ز تصویری که او اندر خیال خام خویش پندارد

 تو چشم کور را بینا نمودی

 زبان لال را گویا نمودی

به گوش کر بفهماندی که خورشید فروزان را

 نپوشاند همیشه ابر ظلمانی

   روز معلم بر شما سرور ارجمندم مبارک باد  

                                   شاگرد دیروزت

ارزشیابی توصیفی

ارزشیابی توصیفی

 مقدّمه :

به استناد مصوبه ششصد و هفتاد و نهمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 30/8/81 ، دستورالعمل تغيير مقياس كمّي (20- -) به مقياس كيفي (ارزشيابي توصيفي) با عنايت به رويكرد هاي نوين در فرآيند ياددهي - يادگيري و شيوه هاي اثر بخش ارزشيابي ، جهت اجراي آزمايشي دوره ابتدايي به شرح زير ابلاغ مي شود:

 

هدف :

 1- ارزشيابي توصيفي و تشريح جريان پيشرفت تحصيلي و تربيتي (تلاش و عملكرد ) دانش آموزان به منظور اصلاح روند ياددهي - يادگيري در كلاس درس.

 2- ارتقاي سطح بهداشت رواني از طريق كاهش نقش ارزشيابي پاياني و مقياس كمي در سرنوشت تحصيلي دانش آموزان

 3-تــــوجه به حيطه هاي مختلف شخصيت دانش آموز در ابعاد عاطفي ، اجتماعي ، جسماني و سطوح بالاي حيطه شناختي

---

 

ماده 1 - ارزشيابي در دوره ابتدايي در طول سال تحصيلي به طور پيوسته با استفاده از روشهاي به طور پيوسته با استفاده از روشهاي فرايندي و عملكردي و ابزارهايي مانند پوشه كار ، سياهه رفتار ، آزمونهاي و تكاليف درسي ، برگ ثبت مشاهدات و فعّاليّتهاي داخل و خارج از كلاس اعم از فردي يا گروهي و نظاير آن انجام مي گيرد .

 

ماده 2 - در هــــــر سال تحصيلي وضعيت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان حداقل طي دو مرحله با توصيف ميزان تلاش و عملكرد آنان به دانش آموزان و اوليا, آنها اعلام مي شود . به گونه اي كه ميزان تلاش و عملكرد آنان را توصيف نمايد.

 

ماده 3 - دانش آموزاني كه در كلاس درس حضور يافته و به انجام تكاليف و فعاليتهاي ياددهي - يادگيري مبادرت ورزيده اند بنابر گزارش معلم در پايان سال تحصيلي به پايه بالاتر ارتقا, مي يابند.

 

ماده 4-در صورتي كه به تشخيص معلم و با توجه به ارزشيابي هاي به عمل آماده در طول سال تحصيلي ، دانش آموزي در دستيابي به اهداف و انتظارات پايه ، نياز به فعاليت هاي بيشتري داشته باشد ، راه كارهاي جبراني براي بهبود پيشرفت تحصيلي و تربيتي وي با همكاري اولياي مدرسه و والدين اعمال مي شود.

تبصره - منظور از راه كارهاي جبراني انجام اقداماتي است كه معمولاَ در طول سال يا قبل از آغاز سال تحصيلي بعد به اجرا در مي آيد تا پيشرفت تحصيلي دانش آموزان بهبود يابد.

 

ماده 5- در شرايط خاص ، دانش آموزي كه پس از اعمال راه كارهاي جبراني بر اساس ارزشيابي هاي به عمل آمده به تشخيص معلم به اهداف و انتظارات پايه تحصيلي مربوط دست نيافت توسط معلم مربوط همراه با پرونده تحصيلي به شوراي معلمان معرفي مي شود. اين شورا نظر خود را به شوراي مدرسه جهت تصميم گيري نهايي در مورد ارتقا, يا عدم ارتقا, دانش آموز اعلام خواهد كرد .

 

ماده 6 - تصميم گيري در مورد جابجايي دانش آموز و تعيين راهكارهاي جبراني ، توسط شوراي مدرسه انجام مي شود

 

ماده 7 - چگونگي تكميل گزارش پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموز در دروس مختلف و ويژگي هاي عمومي ، نحوه بكارگيري ابزارها كه به عنوان راهنما براي معلم تلقي مي شود در جزوه راهنماي ارزشيابي توصيفي ، توسط معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي با همكاري سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي ارائه مي شود.

تبصره : نحوه ثبت و نگهداري مدارك تحصيلي و دفتر ثبت گزارش پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان توسط معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي تهيه و ابلاغ خواهد شد .

 

ماده 8 – اين آيين نامه در سال تحصيلي 83-82 به صورت آزمايشي در تعداد محدودي از كلاس هاي پايه اول ابتدايي و در تعدادي از استانها قابل اجرا خواهد بود .

 

ماده 9 – اين آيين نامه براي مدارس مجري طرح آزمايشي جايگزين آيين نامه امتحانات دوره هاي ابتدايي و راهنمايي مصوب ششصد و سي و سومين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 30/12/1377 خواهد بود .

 

راهنمای ارزشیابی توصیفی

مقدمه

جزوه اي که در پيش رو داريد، همانگونه که از عنوانش هـويداست مجموعه اي از دسـتورالعمل ها و راهـنمايي هايي است که براي مجريان طرح ارزشيابي توصيفي تهيه و تدوين شده است . ضرورت داشت در اين نوشتار بحثي درباره ارزشيابي تکويني و ارزشيابي عملکردي مطرح مي شد . امّا از آنجا که اين دو عنوان طي جلسات توجــيهي مورد بحث قرار خواهد گرفت لذا از پرداختن به جزئيات آن خودداري نموده  و به ذکر همين نکته بسنده مي شود که اين دو رويکرد در طرح ارزشيابي توصيفي محوريت داشته و لذا شايسته است مجريان محترم طرح به خوبي با آن آشنا شده و بر مفاهيم اساسي آن تسلط پيدا نمايند .

امّا آنچه محور اصلي اين نوشتار است ابزارهاي ارزشيابي توصيفي است .

ابزارهاي ارزشبيابي توصيفي عبارتند از :

پوشه کار ( Port folio ) ، برگ ثبت مشاهدات ، چک ليست يا سياهه رفتار ، برگ ثبت مستمر ارزشيابي ، آزمون ها و تکاليف درسي . کارنامه توصيفي .

 براي هر يک از اين ابزارها توضيحاتي آورده مي شود که اميد است مطلوب و مقبول همکاران واقع شود

 

1ـ کارنامه توصيفي

کارنامه توصيفي ابزار جديدي است که براي ارايه باز خورد نتايج ارزشيابي معلم از تلاش و عملکرد دانش آموز در فرآيند ياددهي ـ يادگيري آماده مي شود. اين کارنامه با کارنامه رايج که صرفاً نمرات دانش آموزان در آن درج مي شود ؛ تفاوت بسيار دارد . بنابراين لازم است معلم گرامي با اجزاء و ابعاد اين کارنامه و چگونگي تکميل آن آشنا شود ، معمولاً دانشمندان و متخصصان تعليم و تربيت شخصيت را به چهار بعد عقلاني ، اجتماعي ، عاطفي و جسماني تقسيم مي کنند . رشد همه جانبه دانش آموز هنگامي رخ مي دهد که همه ابعاد شخصيت مورد توجه و مراقبت قرار گيرد . اين کارنامه به معلم اين امکان را مي دهد که به تمامي ابعاد گوناگون شخصيت دانش آموز توجّه نمايد .

کارنامه توصيفي شامل اجزاء و قسمت هاي زير است :

الف ـ مشخصات دانش آموزي

ب ـ حضور و غياب دانش آموز

ج ـ فعاليت هاي برجسته دانش آموز

د ـ عملکرد درسي

هـ ـ ويژگي هاي عمومي

و ـ  جمع بندي عملکرد دانش آموز

ز ـ توصيه هاي معلم

ح ـ نظر والدين

ط ـ تأييد و تصميم

الف ـ مشخصات دانش آموز

در اين قسمت مشخصات ، شناسنامه اي و خانوادگي دانش آموز درج مي شود .

 

ب ـ وضعيت حضور و غياب دانش آموز

از آنجا که در الگوي ارزشيابي توصيفي حضور در کلاس درس ، ملاک مهمي  به شمار مي رود بنابراين معلم ضمن مراقبت و دقت در مورد وضعيت حضور و غياب دانش آموز و پي گيري علل غيب ها آمار دقيق را  اعلام نمايد .

انعکاس غيبت دانش آموز به والدين و بررسي علل آن در طول سال و درج آن در کارنامه در دو نوبت به شناخت وضعيت دانش آموز کمک مي نمايد .

ج ـ فعاليت هاي برجسته دانش آموز

در اين قسمت برخي فعاليت هاي برجسته دانش آموز فهرست مي گردد ، از جمله مشارکت ها ، فعاليتهاي علمي و درسي ، فعاليتهاي هنري ، مسئوليت هاي ويژه اي که دانش آموز به عهده گرفته و به خوبي آن را انجام داده است و ...

فعاليت هاي برجسته تلقي مي شود که بالاتر از حدّ انتظار باشد .

 

د ـ عملکرد درسي

در اين بخش عملکرد درسي دانش آموز بر اساس اطلاعات جمع آوري شده در فرآيند ياددهي ـ يادگيري ارزشيابي مي شود . تفاوت اساسي اين قسمت از کارنامه توصيفي ، با کارنامه رايج در آن است که ؛ اولاً مقياس رتبه اي به کار برده مي شود ( به جاي مقياس فاصله اي 20ـ 0 ) ؛ دوم انتظارات در هر يک از موارد درسي به تفکيک مورد ارزشيابي قرار مي شود .

از آنجا که شناخت درست هر يک از انتظارات و نشانه هاي تحقق آن لازمه ارزشيابي درست است انتظارات مذکور بر اساس اسناد برنامه درسي سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي تدوين شده است . همچنين تلاش شده است که نشانه هاي تحقق هر انتظار نيز بر همين اسناد استوار باشد ، معلم محترم بايستي به اين نکته توجه داشته باشد که داوري درباره تحقق اين انتظارات نبايستي صرفاً ذهني باشد بلکه مي بايست بر اساس شواهد گردآوري شده باشد . به عبارت روشن تر تکميل اين کارنامه مستلزم دو فعاليت مهم و متمايز است :

الف : جمع آوري اطلاعات ؛

ب : داوري در خصوص ميزان تحقق انتظارات ؛

در مرحله اوّل يعني جمع آوري اطلاعات ، معلم شواهد را از تحولات و تغييرات رخ داده شده در دانش آموز در حين فرايند ياددهي ـ يادگيري گردآوري مي نمايد و سپس در مرحله دوم بر اساس مقياس هاي تعيين شده به داوري در خصوص ميزان تحقق انتظارات مي پردازد ، بر اين اساس کارنامه توصيفي زماني تکميل مي شود که اطلاعات لازم فراهم شده باشد .

مقياس ها	درس
	خواندن و نوشتن	رياضي	قرآن	علوم	هنر

مقياس ها

همانگونه که قبلاً بيان شد مقياس ارزشيابي توصيفي به صورت رتبه اي تدوين شده است ، در اين بخش بنا به ضرورت ، توضيح و تشريح مقياس مورد استفاده در ارزيابي از عملکرد تحصيلي دانش آموز را مورد توجه قرار مي دهيم . مقياس مربوط به ويژگي هاي عمومي نيز در جاي خود مطرح مي شود . مقياس ها و تعريف آنها به قرار زير است :

v   کاملاًً تحقق يافته ( بالاتر از حدّ انتظار ) : اين رتبه در شرايطي به دانش آموز تعلق مي گيرد که در حد و اندازه اي  بالاتر از توقعات معمول ، انتظارات: را در خود محقق کرده باشد ، يعني در صورتي که در آثار و عملکرد دانش آموز پس از بررسي ها ومشاهدات هيچ خطايي يافت نشود و نقصي در عملکرد وي ديده نشود.

v   تحقق يافته: ( در حدّ انتظار ) در شرايطي که دانش آموز در حدّ توقعات معمول انتظار مورد نظر را در خود محقق کرده باشد اين رتبه به وي تعلق مي گيرد . به عبارت ديگر اغلب در بررسي و مشاهدات بعمل آمده حداقل اشتباه و خطا ، حداکثر  2 يا 3 مورد ، در عملکرد و آثار وي ديده مي شود .

v   نسبتاً تحقــق يافته: ( نزديک به حد انتظار ) در شرايطي که کم و بيش ضـعف هايي در عملکرد دانش آموز ديده مي شود و در برخي از نشانه هاي مورد انتظار ، ضعفي از خود نشان مي دهد يعني معلم در حين مشاهدات و بررسي هاي خود از آثار و عملکرد دانش آموز اغلب اوقات خطاهاي بيش از 3 مورد مشاهده کرده است .

v   نيازمند تلاش بيشتر: اين رتبه شرايطي که ضعف هاي جدّي در عملکرد و آثار دانش آموز مشاهده شود به او داده شود يعني اگر در بررسي هاي مشاهداتي که از عملکرد فرد بعمل آمده است اشتباهات مکرر و زياد ديده مي شود ، اين رتبه به وي تعلق مي گيرد . براي روشن شدن نحوه بکارگيري اين مقياس درباره انتظارات ، به يک مثال از درس رياضي اشاره مي کنيم : در درس رياضي يکي از انتظارات اين است که دانش آموز : « مقايسه اعداد ، مجموعه ها و اشياء را انجام بدهد » .

در صورتيکه دانش آموز براحتي و بدون هيچ اشتباهي در طول فرايند يادگيري مقايسه اعداد مجموعه ها و اشياء را انجام داد و در عملکرد وي تمامي نشانه هاي تحقق انتظار مذکور ـ نشانه ها بعداً توضــيح داده
مي شود ـ مشاهده شد رتبه « بالاتر از حد انتظار » را مي گيرد و اگر دانش آموز مذکور با کمترين خطا در حد 2 يا سه مورد در هر نوبت مشاهده نشانه ها ، به هدف فوق رسيده باشد، رتبه ي در حد انتظار را مي گيرد .

و اگر دانش آموز در شناخت و انجام مقايسه ها و نشانه هاي مربوطه ضعفي از خود نشان داد و خطاهاي مشاهد شده، بيشتر از دو يا سه مورد بود، رتبه نزديک به حد انتظار را مي گيردو اگر در شـناخت و انجام مقايسه ها اشتباهات زيادي داشت و ضعف جديد از خود نشان داد، مثلاً در بسياري موارد قادر به تشخيص علامت کوچکتر و بزرگتر نبود رتبه « نيازمند تلاش بيشتر » را مي گيرد .

بعد از تعريف و تشريح مقياس نوبت به تعريف و تبيين انتظارات مربوط به هر ماده درسي مي رسد. در اين بخش انتـظارات از هر ماده درسي بيان مي شود . ذيل هر انتظار شواهد و نشــانه هاي مـربوطه نيز ذکر مي شود، همکاران گرامي بايستي هنگام داوري در خصوص ميزان تحقق هر انتظار به اين شواهد و نشانه ها توجه کنند و اين نشانه ها را در نظر داشته باشند اين نکته پايه و اساس ارزشيابي توصيفي شمار مي رود و ارزشيابي توصيفي نيازمند توجه به چنين نشانه هايي است

 

خواندن و نوشتن

اين ماده درسي دو مهارت اساسي و مهم را که از اهداف دوره ابتدايي است ، در بر دارد و از آنجا که آغاز شکل گيري اين دو مهارت در پايه اوّل ابتدايي است توجه و مراقبت معلم نسبت به آن ضروري است ، انتظارات در اين ماده درسي به قرار زير است :

ـ گوش دادن  

نشانه هاي مربوط به اين انتظار که بر اساس تمرينات ، گوش کن و بگو ، بگرد و پيدا کن ، کتاب بخوانيم قابل بررسي است ؛

عبارتند از :

از دستورالعمل هاي ساده پيروي مي کند ، قادر به دريافت ارتباط بين بخـش هاي مخـتلف پـيام است ، درباره ي شنيده ها به اظهار نظر مي پردازد ، با دقت و علاقه و تمرکز به سخنان گوش مي دهد .

ـ سخن گفتن

مهارت سخن گفتن: مهارتي است که دانش آموز مدت ها قبل از ورود به دبستان آن را کسب مي کند . امّا سخن گفتن خوب داراي نشانه هاي است که اين نشانه ها را با تکيه بر تمرينات : به دوستانت بگو ، گوش کن و بگو ، ببين و بگو ، کتاب بخوانيم مي توان در دانش آموزان بررسي کرد ، اين نشانه ها عبارتند از : قبل از سخن فکر مي کند ، از زبان مناسب و کار افزارهاي لازم استفاده مي کند ، در بحث هاي گروهي شرکت فعال دارد ، از کلمات متنوع در سخن گفتن استفاده مي کند ، صوت ها و نشانه ها را به درستي تلفظ مي کند، هنگام سخن گفتن جملات را صحيح بکار مي برد .

ـ روان خواندن

روان خواني مهارتي است که خود شامل اجزاء و عناصري است ، نشانه هاي روان خواني را مي توان به قرار زير فهرست نمود . ( معلم مي تواند اين نشانه ها و شواهد را در حين تمرينات روان خواني ، کتاب خواني ، با هم بخوانيم در کتاب بخوانيم را گردآوري کند ) .

توانايي بلند خواني و صامت خواني را دارد ، هنگام خواندن از لحن و آهنگ مناسب استفاده مي کند ، هدف و منظور نوشته ها را درک مي کند ، به سؤالات متن خوانده شده ، پاسخ مي دهد ، علايم سجاوندي و نقطه گذاري را در جمله ها و متن درک مي کند ، متون ، شعر و داستان متناسب با سن خود را درک مي کند . نشانه هاي فارسي را تشخيص مي دهد .  

ـ نوشتن

معلم مي تواند درست نويسي در حين فعاليتهاي مختلف کلاسي بررسي مي کند ، لزوماً نيازي نيست که اين کار در جلسات آزمون املا انجام گيرد، بلکه در تکاليف ديگر هم مي توان درست نويسي دانش آموز را بررسي کرد تمرينات کتاب بنويسيم از آن جمله اند . در صورت تشخيص معلم، جلسات املاء بايستي از تشريفات استرس آور دور باشد ، يعني  مانند جلسات تمرين و انجام تکاليف باشد ، ارزشيابي از آثار نوشتني هم بايد به صورت کيفي باشد و ضمن ارايه يک رتبه مناسب ، تذکرات و توضيحات لازم را از عملکرد وي در ـ نوشته مورد نظر ـ به دانش آموز ارايه دهد .

 نشانه ها و علايم درسـت نويسي عبارتند از : نشانه هاي فارسي را مي تواند بنويسد ، از جمـله هاي آشـنا مي تواند رونويسي کند ، احساسات و عواطف خود را در جملات کوتاه بنويسد ، از نشانه هاي سجاوندي به درستي استفاده مي کند ، پاسخ سؤالات و تمرينات را مي نويسد ، از واژگان تازه در نوشته هاي خود استفاده مي کند .

ـ زيبا نوشتن  

نشانه هاي تحقق اين انتظار شامل موارد زير است :

رعايت صحيح رسم الخط مورد نظر ، رعايت فاصله بين کلمات و تناسب در اندازه حروف يک کلمه .

درس رياضي

انتظارات درس رياضي به دو مرحله تقسيم شده است که مرحله اوّل در گزارش نوبت اوّل و انتظارات مرحله دوّم در گزارش نوبت دوّم تکميل مي شود . از آن جا که انتظارات دقيق و روشن هستند و معلمان گرامي خود براحتي نشانه هاي آن ها را در عملکردهاي دانش آموزان و تمرينات آنان مي توانند بيابند ، نيازي به بيان نشانه ها نيست و به بيان انتظارات اکتفا مي شود .

انتظارات مرحله ي اول در درس رياضي عبارتند از :

ـ جهت يابي و مکان يابي را انجام مي دهد

ـ قادر به برقرار کردن تناظر اعضاي دو مجموعه است

ـ مجموعه هاي عددي و نمادهاي 0 تا 9 را مي نويسد

ـ جمع و تفريق يک رقمي را انجام مي دهد

ـ مقايسه اعداد و مجموعه ها را انجام مي دهد

توضيح اين که دانش آموز بايد بتواند نمادهاي >  <  يا  = براي مقايسه اعداد و مجموعه ها به درستي استفاده کند .

انتظارات مرحله ي دوّم درس رياضي يا انتظارات در پايان سال :

ـ اعداد کمتر از صد را مي نويسد

ـ مفهوم دسته بندي ده تايي را بکار مي برد

ـ مسأله هاي جمع و تفريق را حل مي کند

ـ اشکال هندسي اصلي را مي شناسد

ـ چگونگي استفاده از پول را در زندگي روزمره مي داند

ـ اشياء را از نظر طول و جرم مقايسه مي کند

ـ مفهوم تقارن را درک مي کند

 

درس قرآن

درس قرآن از جمله دروسي است که به راحتي مي توان با بررسي عملکرد دانش آموز ، پيشرفت وي را مورد ارزشيابي قرار داد . به عنوان پيشنهاد ، مي توان از دانش آموزان خواست که به کمک والدين خود در چند مقطع زماني ، آيات و کلماتي از قرآن را قرائت و ضبط نمايد و نوار کاست آن را تحويل معلم دهند . معلم ميتواند با گوش دادن به اين کاست ها پيشرفت دانش آموز را بررسي و ارزشيابي نمايد .

فعاليت هاي کلاسي و تمرينات و تکاليف نيز شاهد و معياري براي داوري معلم است، بنابراين اين درس هم چندان نيازمند تدارک شرايط امتحان ( کتبي يا شفاهي ) نيست ، آنچه مهم و اساسي است ، ايجاد گسترش علاقه و انس به قرآن است . لذا در اين سطح انتظارات در حيطه عاطفي اساسي تر از حيطه شناختي و مهارتي است ـ گر چه، انتظارات عاطفي در فهرست انتظارات نيامده است ـ بر همين اساس در فرآيند ياددهي ـ يادگيري قرآن، خطاها و اشتباهات وي نبايد به گونه اي جلوه داده شود که او را از قرآن و خواندن آن گريزان نمايد . فعاليت هاي ياددهي ـ يادگيري قرآن عمدتاً به صورت جمعي مثل قرائت جمعي همراه با نشاط انجام گيرد . براي ارزشيابي از درس قرآن مي بايست اين انتظارات مد نظر قرار گيرد :

ـ کلمات و عبارات قرآني را به صورت بخش بخش و يا شمرده مي خواند

ـ در جمع خواني سوره هاي کتاب مشارکت مي کند

ـ دو سوره از هفت سوره کتاب را به انتخاب خود از حفظ مي خواند

ـ داستانهاي قرآني را به صورت خلاصه و به کمک تصاوير به زبان خود بازگو مي کند

در مورد انتظار آخر پيشنهاد مي شود از روش نقاشي و نمايش و قصه گويي بهره گرفته شود . يعني از کودکان بخواهيد برخي از قسمت هاي داستانهاي قرآني را نقاشي کنند يا قصه هاي آن را براي همسالان و همکلاسي هاي خود نقل کنند ارزشيابي عملکرد کودکان در حين اين فعاليت ها صورت مي گيرد .

درس علوم

درس علــوم از جمله دروسي است که انتظاراتش در حيطه دانستني ها ( شناختي ) و مهارت ها و حتي نگرش ها کاملاً مشخص و بارز است . به بيان ديگر هدف اساسي از آموزش علوم، انتقال صرف برخي مفاهيم و دانستني ها به ذهن کودک نيست، بلکه پرورش مهارت هاي شناختي کودک هم ضرورت دارد ـ البته در دروس ديگر مانند رياضي هم مهارت هاي شناختي ضرورت دارد ـ لازم است در حين فرآيند ياددهي ـ يادگيري و همچنين در حين ارزشـيابي اين مهارت ها را در نظر گرفته شود بيشتر اوقات معلم فرصت لازم براي بررسي تحقق اين مهارت ها را دارد . و نکته مهم اين است که شرايط تدريس و فرآيند ياددهي ـ يادگيري به گونه اي باشد، که دانش آموزان درگير اين انتظارات شوند .

انتظارات درس علوم به قرار زير است .

ـ مفاهيم و دانستني هاي پايه در علوم را بداند .

مفاهيم و اهداف دانشي علوم به روشني در محتواي کتاب علوم آمده است . به طور عمده دانش آموز بايد نشان دهد که به درک درست و روشني از هر يک از مفاهيم رسيده است . او بايد در حين فعاليت هاي يادگيري و انجام تکاليف نشان دهد که به هدف مذکوررسيده است نيازي نيست که صرفاً از طريق پرسش ها به اين منظور دست يافت ، يعني با پرسيدن چند سؤال حفظ کردني از ميزان درک فهم کودک آگاه شد ،  بر اساس محتواي کتاب علوم مفاهيم مورد نظر عبارتند از : جانوران ، گياهان ، گرما ، حرکت ، آهن ربا ، آب ، سنگ ، خاک و بهداشت .

ـ فعاليت هاي لازم براي درس علوم را انجام داده است .

از آنجا که تأکيد برنامه درسي علوم، يادگيري در حين تجربه و فعاليت است . لذا فعاليتهاي دانش آموزان براي يادگيري نيز بايد مورد توجه قرار گيرد . آثار و محصولاتي که دانش آموزان بوجود آورده اند ـ گروهي و يا فردي ـ و يا گزارش هايي که تهيه کرده اند، مدّ نظر قرار مي گيرد . در صورتي که فعاليتها به صورت گروهي انجام گرفته باشد نتيجه کار گروه براي هر يک از دانش آموزان در نظر گرفته مي شود ، ضمناً آن دسته از آثار و محصولاتي که قابل نگهداري است ، در پوشه کار نگهداري مي شود، تا در موقع ارزشيابي از عملکرد دانش آموز بازبيني شود .

اين آثار بايستي توسط معلم ارزشيابي شود و در صورت نياز اظهار نظرهايي روي آن درج شود و تاريخ تحويل اثر ثبت شده و در پوشه کار قرار داده شود .

ـ نگرش مثبت نسبت به کارهاي گروهي در رعايت بهداشت وايمني را بدست آورده است.

اگر دانش آموز ( پايه اوّل ) بتواند به تدريج در طي سال ، وجود فرد ديگر را به عنوان هم گروه در انجام فعاليت ها بپذيرد و در انجام کارها و ارايه عقايد رعايت نوبت بکند و به نظر او هم توجه کند به هدفهاي مورد انتظار در توانايي کار در گروه رسيده است و نگرش مثبت در اين زمينه را پيدا کرده است . همچنين اگر اين دانش آموز پس از انجام فعاليت ها ميز خود را تميز و مرتب کند ، دست خود را بشويد و نسبت به نظافت محيط کلاس و مدرسه حساس باشد نگرش مثبت نسبت به بهداشت و ايمني را پيدا کرده است .

ـ در برقراري ارتباط تواناست

دانش آموز پايه اول هنگامي که بتواند انديشه هاي خود را به خوبي و به روش هاي مختلف ( سخن گفتن ، نوشتن ، رسم شکل ، نشان دادن نتايج به شيوه هاي مختلف ) بيان کند ، و در محدودـه سني خود نظر افراد ديگر را که ممکن است آن هم به روش هاي مختلف ( کلامي ، تصويري و ... ) بيان شده باشد درک کند ، در مهارت برقراري ارتباط تواناست . اگر دانش آموز پايـه اول بتواند واژه هاي نو را به صورت کلامي يا تصويري معنا کند و يا به آنچه ديگران مي گويند گوش دهد ، اين مهارت را کسب کرده است .

شاخص هاي برقراري ارتباط علمي عبارتند از :

-> سخن گفتن ، گوش کردن يا نوشتن به منظور دسته بندي ايده ها و روشن کردن مفاهيم

->     يادداشت برداشتن ( به هر صورت تصويري ، کلامي )

->     استفاده از تصاوير ، شکل ... براي انتقال اطلاعات

->     انتخاب وسايل ارتباطي مناسب به طوري که براي ديگران قابل فهم باشد و

ـ اشياء را با دقت مشاهده مي کند

مهم ترين هدف آموزش علوم براي دانش آموزان پايه اول پرورش مهارت مشاهده در دانش آموزان است . مشاهده گر خوب آن فردي است که در شناسايي محيط اطراف از حداکثر حواس خود استفاده مي کند ، يعني از توانايي هاي خود در ديدن ، شنيدن ، بوييدن ، لمس کردن و چشيدن براي جمع آوري اطلاعات از محيط اطراف به خوبي استفاده مي کند . مثلاً در معرفي گياهان ، علاوه بر مشخصات ظاهري آن ، به بو ، جنس برگ ( زبري و نرمي ) ، و مزـه آن هم توجه دارد و پس از آشنايي با ذره بين از آن براي مشاهده جزئيات استفاده مي کند .

نوع اعمالي که نشان دهنده مشاهده عملي هستند به شرح زير است :

• ->     استفاده از چند حس

• ->     توجه به جزئيات مربوط به جسم

• ->     مشخص کردن شباهت ها و تفاوت ها

• ->     تشخيص ترتيب رخ دادن وقايع

• ->     استفاده از وسايل کمکي براي مطالعه جزئيات

ـ قادر به استفاده از ابزارهاي ساده است

اگر دانش آموز پايـه اول در پايان ترم مي تواند ابزار ساده اي را که در فعاليت هاي اين درس به کار گرفته در مواقع لازم به کاربرد و با ذره بين و آهن ربا و شيوـه استفاده از آن ها آشنايي دارد ، در مهارت کاربرد ابزار تواناست . ( مثلاً در شناخت جزئيات برگ مي تواند از ذره بين استفاده کند )

ـ توانايي پيش بيني برخي رويدادها را دارد

دانش آموز بر اساس دانش قبلي خود مي تواند اتفاقات را پيش بيني کند . مثلاً بيان اين که اگر اين گياه را در آفتاب بگذاريم بهتر رشد مي کند يک پيش بيني است که بر اساس روش قبلي از شرايط لازم براي رشد گياه انجام شده است . پيش بيني کاملاً با حدس زدن تفاوت دارد ، زيرا حدس زدن را نمي توان بر اساس فرضيه يا شواهد و دلايل توضيح داد .

رفتارهاي زير نشان دهنده اين است که پيش بيني به طور عملي انجام شده است .

• -> استفاده از دلايل و شواهد قبلي براي بيان آنچه ممکن است در تجربه فعلي اتفاق افتد .

• ->     تميز دادن پيش بيني از حدس

• -> رعايت احتياط در نظر دادن در مورد آنچه اتفاق خواهد افتاد وقتي شواهد و دلايل کافي نيستند .

 

درس هنر

هنر يکي از مواد درسي ارزشمند است که متأسفانه در برنامه درسي اجرا شده، جايگاه مناسبي ندارد .  و اغلب در عمل مورد بي مهري و کم توجهي قرار مي گيرد ، از آنجا که در ارزشيابي درس هنر با فعاليت هاي دانش آموز و نتايج آن سر و کار داريم، مي توان گفت که اين درس بهترين نمونه براي ارزشيابي عملکرد و ارزشيابي فرايندي ـ تکويني ـ است ، به عبارت ديگر مشاهده دانش آموز در حين فعاليت ، نوعي ارزشيابي فرآيندي است و بررسي محصول کار دانش آموز نوعي ارزشيابي عملکردي است . بسيار بجاست که منتخبي از آثار دانش آموزان در پوشه کار نگهداري شود ، لازم به تذکر است که بايد نمونه هاي نگهداري شده همراه با تاريخ و همچنين اظهار نظر معلم باشد، با بررسي آثار نگهداري شده مي توان سير پيشرفت دانش آموز را بررسي نمود .

انتظارات درس هنر به شرح زير است

ـ ايده هاي خود را در قالب نقاشي و کاردستي و ... ، بيان مي کند .

مهمترين فايده درس هنر آن است که دانش آموز مي تواند افکار و ايده هاي خود را بيان کند. در اين دوران يعني سالهاي اوليه دبستان، نقاشي کودکان جنبه روانشـناختي هم دارد. يعني بر اسـاس نقــاشي هاي آنـان مي توان از روحيات آنها مطلع شد . به هر حال ، لازم است به دانش آموز فرصت داده شود ايده هاي خود را در قالب هاي هنري مختلف نشان دهد . آنچه در اينجا مورد نظر است، اصالت اثر است . يعني آن که دانش آموز کاري را  ارايه دهد، نه آن که از روي الگو يا فکر کس ديگري کشيده باشد . نشانه هاي تحقق اين انتظار، آن است که نخست ، کودک از خودش نقاشي بکشد ، دوم موضوعات را خودش انتخاب کند ، به هر حال دانش آموزان تشويق شوند که کارهاي قالبي و تکراري ارايه ندهند .

ـ از ابزار و مواد در فعاليتهاي هنري به طور مناسب استفاده مي کند .

ابزار و وسايل کار در توليد آثار هنري بسيار متفاوت است ، مانند مداد رنگي ، آبرنگ ، کاغذ رنگي ، چسب ، قيچي ، مداد شمعي و ... به طور کلي دانش آموز بايست نخست وسايل را بشناسد و به طور صحيح از آنها استفاده کند . مي توان  انتظار را در حين عمل دانش آموز مشاهده واز آن ارزشيابي نمود .

ـ فعاليت ها و آثار هنري دانش آموز داراي جذابيت است .

سادگي و زيبايي ، در آثار هنري دانش آموزان از نشانه هاي جذابيت آثار به شمار مي رود.

ـ خلاقيت و ابتکار در آثارش ديده مي شود .

نو بودن اثر ، بيان جديدي و يا نگاه جديدي به مفهوم يا موضوع است که  نشان از خلاقيت اثر دارد .

مثلاً، ممکن است دانش آموز درباره موضوع « دوستي » طرح نقاشي بديعي ارايه دهد که قبلاً ديده نشده است

هـ  ـ ويژگي هاي عمومي

در اين بخش حيطه هاي عاطفي ، بدني ، اجتماعي دانش آموز بررسي مي شود . معلم مي بايست گزارشي از وضعيت کودک ارايه دهد، تلاش بر اين است که  مشکلات کمتر طرح و برجسته شود ، يعني به جنبه هاي مثبت کودک توجه شود ، در عين حال ضعف هاي کودک نه براي توبيخ و تحقير يا بزرگ نمايي بلکه براي پيگيري و بهبود وضعيت وي مورد توجه قرار گيرد ، در صورت وجود مواردي  ضرورتاً به والدين ، مدير ، يا معاون منعکس شده و از همکاري آنان در رفع و بهبود رفتار کودک استفاده شود ، عمدتاً معلم خود به پيگيري موارد مي پردازد .

 

مقياس	جنبه هاي
	جسماني	اجتماعي	عاطفي

 

مقياس

مقياس مورد استفاده در اين بخش اندکي با مقياس سنجش عملکرد تحصيلي متفاوت است ، مقياس مذکور به قرار زير است .

بسيار خوب                 مناسب                 نيازمند توجه

اگر در مورد انتظار خاصي، تمامي نشانه ها به روشني و وضوح در رفتار فرد مشاهده شد ، رتبه « بسيار خوب » به وي داده مي شود . در صورتي که نشانه ها کم و بيش مشاهده مي شود ، رتبه « مناسب » و اگر در مورد بيشتر نشانه هاي ضعف در رفتار دانش آموز ديده شد ، رتبه « نيازمند توجه » به وي داده مي شود . در اين حالت لازم است معلم با زباني که شخصيت کودک مورد بي احترامي قرار نگيرد به مشکلات رفتاري وي اشاره بنمايد ، بهتر است قبل از اشاره به مشکلات رفتاري به جنبه هاي مثبت شخصيتي دانش آموز بيان و آنگاه مشکلات به شکل صحيح بيان شود و توصيه هاي لازم به والدين ارايه شود .

با ذکر مثالي، مقياس مورد نظر  درباره انتظاري خاص  ارائه مي شود :  فرض کنيد درباره انتظار « با ديگران همکاري مي کند » ، داوري مي کنيد . اگر در دانش آموز تمامي چهار نشانه اين انتــظـار ـ که در صفحات بعد ذکر مي شودـ  مشاهده شد ، رتبه « بسيار خوب »  به وي تعلق مي گيرد ، اگر در يک يا دو مورد از نشانه ها ضعف و سستي مشاهده شد،  البته نه با تکرار زياد، به وي رتبه « مناسب » داده مي شود و اگر در بيشتر موارد نشانه ضعف و سستي ديده شد که برخي از آنها هم مکرر بود رتبه « نيازمند توجه »  به او تعلق مي گيرد  .

جنبه جسماني

عموماً تصور مي شود که، مدرسه متکفل رشد شناختي کودک است و اين تصور ناقص تا حدودي ناشي از عملکرد بَد مدرسه ها است ، حتي اگر اين نکته را بپذيريم ، رشد شناختي کودک مستلزم آمادگي شرايط جسماني است؛ بنابراين در همين حد نيز بايست در مدارس در جنبه هاي جسماني توجه شود . بنابراين مهـارت ها و آموزش هاي بهداشتي بخشي از برنامه مدارس است .

انتظارات در جنبه جسماني به شرح زير است .

ـ به نکات بهداشتي عمل مي کند

شواهد اين انتظار عبارتند از :

->     از نظافت و رسيدگي به مو و ناخن ،

->     استفاده از وسايل شخصي مانند ليوان آبخوري ،

-> داشتن تغذيه مناسب در بين ساعات درسي ، يعني از مواد غذايي مناسب و توصيه شده استفاده نمايد .

ـ در بازيها و فعاليتهاي ورزشي شرکت مي کند

از آنجا که جنب و جوش و فعاليت جسماني از نيازهاي مهم کودکان است ، فعاليت جسماني از نشانه هاي سلامت است ، پس توجه به اين موضوع براي معلم به نظر مي رسد، بايستي معلم شرايط رواني مناسبي را فراهم آوردکه درساعات ورزش تمامي بچه ها به فعاليت تشويق شوند،نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از:

->     حضور در فعاليتهاي ورزشي ،

->     تحرک و فعاليت ساعات ورزش .

ـ عادات مطلوب جسماني را کسب کرده است .

معلم علاوه بر آن که به دانش آموزان عادات مطلوب جسماني مربوط به نشستن ، راه رفتن و نوشتن را آموزش نشان مي دهد،  به دانش آموزاني که در اين زمينه مشکلاتي دارند نيز کمک مي کند تا عادات مطلوب جسماني را کسب کنند و عادات بدي مانند قوز کردن هنگام نوشتن ، نزديک کردن چشم به کاغذ ، وارونه نگه داشتن کاغذ به هنگام نوشتن ، بايد مورد توجه معلم باشد . حتي چگونگي در دست گرفتن مداد  نيز بايد مورد ملاحظه قرار گيرد . بنابراين نشانه هاي مربوط به اين انتظار عبارتند از :

->     وضعيت نشستن روي صندلي ؛

->     طرز مداد دست گرفتن ؛

->     وضعيت نشستن هنگام نوشتن ؛

->     راه رفتن .

گاه با شناخت و تذکر به جا ( حتي به والدين ) مي توان، مانع آسيب هاي جدّي جسماني شد . معلم در صورت نياز مي تواند بر اساس همين نشانه ها چک ليستي تهيه نمايد و بر اساس مشاهدات خود چک ليست را براي هر دانش آموز تکميل نمايد .

 

جنبه اجتماعي

اگر بعد اجتماعي شخصيت فرد، خوب رشد کند ، يعني فرد بتواند با اعضاي خانواده ، دوستان يا حتي غريبه ها، رفتار سازگارانه و مناسبي داشته باشد ؛ بيشترين بهره را به خويش و ديگران خواهد رساند . گر چه براي اهداف و انتظارات اجتماعي درس خاصي در پايه اوّل ابتدايي در نظر گرفته شده است ، اين امر به معني ناديده گرفتن اين جنبه ي مهم و حياتي نيست ، بنابراين کودک حتي براي زندگي در مدرسه نيز  بايستي مهارت هاي  لازم را داشته باشد .

انتظارات در جنبه اجتماعي بدين قرار اند .

ـ با ديگران همکاري مي کند

لازمه زندگي اجتماعي ، همکاري و مشارکت است ، گرچه انسانها با اين حس و گرايش دور هم جمع مي شوند، به همديگر سود مي رسانند ، و  از ديگران سود مي برد ، با اين حال کسب و توسعه اين مهارت نياز به تمرين دارد ، مدرسه بهترين مکان تمرين اين مشارکت ها و همکاري هاست . بنابراين فرصت فعاليت هاي گروهي بهترين فرصت، براي تمرين مشارکت به شمار مي رود. معلم با مشاهده رفتار کودک و مشاهده ي نشانه هاي آن مي تواند درباره اين انتظار  داوري کند .

->     کودک داوطلب همکاري در فعاليت هاي گروهي است ؛

->     در فعاليت هاي گروهي وظايف خود را انجام مي دهد ؛

->     به دوستان خود کمک مي کند ؛

->     مسئوليت پذير است .

ـ به قوانين مدرسه عمل مي کند

نظم، عامل بسياري از موفقيت ها است ، بدون نظم، بهداشت رواني افراد آسيب مي بيند ، بنابراين لازم است دانش آموز نظم را ، بر رفتار خود حاکم نمايد . به اين منظور معلم مي تواند قوانين و مقرراتي را به دانش آموزان معرفي و آنها را ترغيب کند که به آن پاي بند شوند ، بهتر است اين قوانين و قواعد صميمانه با کودکان در ميان نهاده شود و از نتايج مثبت عمل به آن صحبت شود . و توافق جمعي نسبت به آن بدست آيد.  نشانه هاي اين انتظار عبارتند از :

->     به موقع کارها و تکاليف خود را انجام مي دهد ؛

->     در حفظ وسايل شخصي و عمومي مي کوشد ؛

->     از مقررات مدرسه پيروي مي کند .

ـ به ديگران احترام مي گذارد

نياز به احترام و ارزشمندي، از نيازهاي اساسي به شمار مي رود ، بنابراين بايد بياموزيم که به ديگران احترام بگذاريم ، به اين منظور لازم است نخست، با کودک محترمانه برخورد شود تا ياد بگيرد با ديگران، يعني همکلاسي ها، معلم و کارکنان مدرسه نيز محترمانه برخورد کند . البته بايد توجه داشت که احترام گذاشتن به ديگران تنها در کلام خلاصه نمي شود ، بلکه رعايت حقوق ديگران هم نوعي احترام به ديگران است ، نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از :

->     با همسالان و معلمان  محترمانه برخورد مي کند ؛

->     به اموال و وسايل ديگران بدون اجازه دست نمي زند ؛

->     از اشتباهات خود عذرخواهي مي کند ؛

->     پرخاشگري و دعوا نمي کند .

ـ در بحث ها و گفتگوها شرکت مي کند

ارتباط اجتماعي از اساسي ترين مهارت هاي اجتماعي است ، بدون ارتباطات انساني جامعه اي تحقق نمي يابد . رابطه کلامي مهمترين نوع ارتباط است که معلم بايست در مدرسه  اين مهارت را توسعه و گسترش دهند .

نشانه هاي تحقق اين انتظار عبارتند از :

->     به خوبي گوش مي دهد و به دقت پاسخ مي دهد ؛

->     قدرت تحمل نظرات مخالف خود را دارد ؛

->     از اظهار نظر و بيان ديدگاههاي خود ترسي ندارد .

در اين قسمت چک ليست يا « سياهه رفتار » تهيه شده است که معلم بر اساس آن مي تواند در مواقع خاصي نسبت به حضور يا عدم حضور نشانه ها در کودک، نظر دهد و سپس نظرات خود را در کارنامه منعکس نمايد اين کار در سه نوبت : اوايل سال تحصيلي ، اواخر ديماه ، و اواخر ارديبهشت ماه انجام مي گيرد . معلم با ملاحظه نتايج مشاهدات مرحله اول و دوم کارنامه را در نوبت اوّل پر مي کند با توجه به و ملاحظه مرحله دوم و سوم کارنامه را در نوبت دوم پر مي نمايد .

استفاده از اين چک ليست به اختيار معلم است ، او مي تواند چک ليست ديگري نيز  تهيه کند و در آن را تغيراتي ايجاد کند

 

جنبه هاي عاطفي

يکي از جنبه هاي مهم و حساس شخصيت کودک ، جنبه عاطفي است . اين جنبه پيچيدگي زيادي دارد و همچنين نقش مهمي در ساير جنبه ها دارد . براي ايجاد رشد در اين زمينه ، معلم فعاليتهاي خود را در زمينـه 1) ايجاد علاقه در دانش آموزان به موضـوعات و فعاليتها و امور خاص و 2) رفع مشکلات عاطفي ، متوجه مي سازد . معلم سعي خواهد کرد فعاليتهايي ترتيب دهد که علاقـه دانش آموزان به موضوعات درسي مختلف و فعاليتهاي آموزشي افزايش يابد . همچنين از فعاليتهايي که سبب بي علاقگي آنها در اين زمينه ها مي شود اجتناب خواهد کرد . علاوه بر فعاليتهاي آموزشي ، علاقمندي و همبستگي و محبت نسبت به انسانهاي ديگر، حيوانات و طبيعت ( محيط زيست ) جزء برنامه هاي معلم خواهد بود .

براي رفع مشکلات عاطفي نيز تلاش مي شود : 1) نيازهاي عاطفي دانش آموزان از قبيل نياز به محبت ، نياز به ابراز خود و احساس ارزشمندي ارضاء شوند . 2) براي رفع مشکلات احتمالي چون اضطراب ، عدم اعتماد به نفس ، شرم رويي ، حقارت و خود کم بيني ، حسادت ، پرخاشگري و ... تدابيري انديشيده شود .

معلم حاصـل اين فعاليتها و پيشنهادهاي عمومي يا ويژه خود را به صورت گزارش کوتاهي در کارنامه ثبت مي کند .

حالتهاي عاطفي غيرمعمول احتمالي دانش آموز را به صورت توصيفي ، جهت کمک به معلمان آينده ، درکارنامه ثبت شود . در گزارشها سعي شود برچسب منفي به دانش آموزان زده نشود و فقط به گزارش رفتار پرداخته شود .

و ـ جمعبندي عملکرد دانش آموز

در اين بخش با توجه به جزئيات عملکرد دانش آموز در صفحات قبل ، از جنبه هاي مختلف او را ارزشيابي مي نمائيم بيان وضعيت کلي دانش آموز مي بايست به نکات زير توجه شود .

-> عبارت ها ساده ، واضح و کوتاه بوده تا والدين قادر به درک فهم آن باشند .

-> در آغاز گزارش به جنبه هاي مثبت و موفقيت آميز کودک ( عاطفي ، شناختي ، و اجتماعي و جسماني ) اشاره شود ، مثلاً نسبت به يادگيري درس شوق زياد دارد ، درک درستي از مطالب درس دارد و ...

-> در صورتي که لازم است معلم بر مشکل يا مورد خاصي  تأکيد کند ، بايد به گونه اي عبارات خود را تنظيم کند که والدين تصور نکنند، مشکل غيرقابل حلي در پيش روي دارند ، بهتر است در بيان مشکلات کودک از اصطلاحات زير استفاده شود .

ـ او نيازمند .....

ـ در برخي موارد ................ نياز به تقويت دارد

ـ درک برخي مطالب درس .......................... برايش مشکل است

ـ بهتر است در اين زمينه کوشش بيشتري بنمايد

-> سعي شود از کلماتي مانند : قادر نيست ، نمي تواند ، نمي خواهد ، هميشه ، در بيان مشکلات  و مسايل استفاده ننمايد.

-> مراقبت نمائيد داوري شما مستند به شواهد کافي در پوشه کار ، کارنامه و ........ باشد . يعني از اظهار نظر غيرمستند خودداري شود.

-> بهتر است مشکلات و مسايل ناچيز ناديده گرفته شوند و موارد اندک تنها  به صورت شفاهي با والدين در ميان گذاشته شوند .

جمع بندي از عملکرد دانش آموز در دو نوبت ا نجام مي گيرد .

 

ز ـ توصيه هاي معلم

از آنجا که ممکن است در فرآيند پيشرفت کودک، قاط ضعفي ديده شود ، بنابر اين  معلم مي بايست به منظور رفع و بهبود برنامه ها و فعاليت هايي پيشنهاد نمايد. اين قسمت خصوصاً هنگامي که کودک داراي مشکلاي حادي مي شود ، به عبارت ديگر ، معلم شواهدي در دست دارد که خطر افت را در کودک پيش بيني مي نمايد ، لذا توصيه هاي لازم و ضروري را در اين بخش منعکس مي کند .

براساس نظر معلم ، کودک داراي ويپگي هاي برجسته اي باشد که به مراقبت  و رشد مستمر نياز داشته باشد بايست، اين موارد را نيز در اين قسمت درج نمود.

 

ح ـ نظر والدين

در اين قسمت ، والدين پس از رويت کارنامه  مي توانند نظرات خود را به صورت تحليلي منعکس نمايند ، ممکن است نظرات والدين به معلم در بهبود و اصلاح فرآيند يادگيري کودک مؤثر باشد ، لذا اين بخـش را مي بايست جدي گرفت و نبايستي به تعارف و تشکر بسنده کرد .

ط ـ تأييد و تصميم

در نوبت اوّل مندرجات کارنامه مورد تأييد معلم و مدير مدرسه قرار مي گيرد و در نوبت دوم اجازه ارتقاء  به دانش آموز داده مي شود که لازم است مورد تأييد مدير مدرسه نيز قرار گيرد

 

ارزشیابی توصیفی

 -2 پوشه کار

پوشه کار يا port foleo   ابزاري است که آثار و محصولات فعاليت هاي مختلف دانش آموز ،  در آن به شکل مدوّني گردآوري مي شود که قابل ارزشيابي باشد ، موادي که در پوشه کار نگهداري مي شوند عبارتند از :

 

ـ آثار هنري دانش آموز

ـ آثار و تکاليف نوشتني دانش آموز ، تمرينات ، املاء و جمله نويسي و ...

ـ آزمون ها برگ هايي که عمدتاً به صورت آزمون انجام مي گيرد

ـ گزارش دانش آموز از فعاليت هاي کلاسي و خارج از کلاس: مانند نوار قرائت قرآن و فعاليت هاي علوم و ...

ـ تشويق ها و ...

 

لزومي به گردآوري تمامي آثار دانش آموز نيست بلکه مي بايست منتخبي از آثار وي در پوشه کار نگهداري شود و بهتر است در انتخاب آثار از دانش آموز هم نظرخواهي شود ، پوشه کار دانش آموز شامل اين اجزاست :

  روي جلد که مشخصات فردي ، کلاس ، نام معلم مربوطه درج مي شود

 نمون برگ ارزشيابي که داخل جلد قرار مي گيرد ، اين نمون برگ در بخش ضمائم همين جزوه آمده است

  بخش نگهداري آثار

ارزشيابي از عملکرد دانش آموز در پوشه کار در خصوص موضوعاتي چون نوشتن ، درس هنر و .... بر اساس شواهد و نشانه هاي نقل شده در ذيل هر يک از انتظارات مربوطه انجام مي گيرد ، نتايج اين ارزشيابي ها در زمان تکميل کارنامه توصيفي به کارنامه توصيفي منتقل مي شود .

تنظيم و مديريت پوشه کار به عهده معلم است .  در عين حال در اين کار مي توان از دانش آموز هم کمک گرفت . معلم آثار انتخاب شده را بعد از تعيين تاريخ تحويل و ارزشيابي و بيان نظرات احتمالي در پوشه کار قرار مي دهد .

پوشه کار در مدرسه نگهداري مي شود و معلم مي تواند در صورت لزوم محتواي آنرا را با والدين در ميان گذارد . و يا درباره ي آن بحث نمايد ، والدين نيز مي توانند پوشه کار فرزندان خود را بررسي کرده و در صورت تمايل نظر خود را ذيل جدول ارزشيابي بنويسند پوشه کار در پايان سال تحصيلي ( شهريور ماه ) در اختيار دانش آموز قرار مي گيرد .                 

تذکر مهم : در نمون برگ ارزشيابي از محتواي پوشه کار به انتظارات درس هنر اشاره شده است ، اين موارد به قالب هاي هنري مربوط مي شود که آثار آن در پوشه کار نگهداري مي شود ، مانند بعضي کاردستي ها ، نقاشي ، کلاژ و ... اگر در کلاس درباره قالب هاي هنري ديگر مثل موسيقي ، مجسمه سازي و ... فعاليتهايي صورت مي گيرد ، ارزشيابي آنها در برگ ثبت ارزشيابي مستمر ثبت مي شود .

3ـ برگ ثبت مشاهدات

برگ ثبت مشاهدات ابزاري است که از طريق آن برخي رفتارها و اعمال ويژه دانش آموز در آن ثبت مي شود، تا در هنگام ارزشيابي از آنها استفاده شود ، اين ابزار در هر زمان که معلم احساس کند لازم است رفتار خاصي از کودک در زمينه درسي و اجتماعي و ...  ثبت شود اقدام به استفاده از آن مي نمايد مثل ممکن است دانش آموزي در حين مشاهده و دستکاري يک شئي دقت و وسواس زيادي به خرج دهد که اين رفتار مورد توجه معلم واقع شود و از آن گزارش توصيفي تهيه مي نمايد ، اين گزارش هنگامي که معلم قصد دارد درباره مهارت «دقت  در مشاهده» داوري کند به کارآيي دارد .

کل رفتار صرف نظر از مثبت يا منفي بودن آن، ثبت مي شود . لازم است شرايط بروز رفتار نيز مشخص شود، فعاليت هاي خاص درسي ، رفتار اجتماعي ، رفتار عاطفي فعاليت بهداشتي و ...  را نيز مي توان به طور خاص ثبت نمود .

 

يک برگ ثبت مشاهده شامل اجزاء زير است

ـ مشخصات دانش آموز

ـ شرح رويداد

ـ تفسير و پيشنهاد

معلمان مي توانند به شيوه هاي مختلف متناسب با علاقه خود برگ ها را طبقه بندي و نگهداري نمايند .

به عنوان مثال و معلم مي تواند آنها را به صورت دفترچه اي درآورند که در آن براي هر دانش آموز تعدادي برگ، در نظر بگيرد . لزومي بر آن نيست که براي هر دانش آموز برگي ثبت شود ، اين برگ ها تنها نزد معلم باقي مي ماند و در صورت نياز مدير يا معاون يا والدين عرضه مي شود . در پايان سال تحصيلي معلم مي تواند اين برگ ها را امحاء  نمايد .

 

4ـ چک ليست يا سياهه رفتار

چک ليست، عبارتست از مجموعه اي از نشانه ها و شواهد که به يک انتظار يا انتظـارات خاصـي مربـــوط مي گردند معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در کلاس درس يا فضاي ديگر ، وجود يا عدم وجود شواهد را در رفتار و عملکرد فرد، مشخص مي نمايد. معلمان مي توانند بر اساس تشخيص خود چک ليست ها را براي مواد درسي و اهداف مختلف تهيه و اجرا نمايند . به عنوان مثال مي توان چک ليستي براي درس علوم بر اساس انتظارات و نشانه هاي مشخص شده ، تهيه نمود . به عنوان نمونه براي وضعيت اجتماعي، دانش آموز چک ليستي تهيه شده است که در بخش ضمائم همين جزوه آورده شده است . معلمان مي بايست در طول سال حداقل سه بار ـ اوايل سال تحصيلي ، دي ماه ، ارديبهشت ماه ـ اجرا نمايند و نتايج آن را نيز در کارنامه منعکس نمايند به اين صورت که با مطالعه و مقايسه مرحله اول و دوم وضعيت اجتماعي دانش آموز در نوبت اول ارزشيابي مي شود و با مطالعه و مقايسه مرحله دوم و سوم وضعيت اجتماعي دانش آموز در نوبت دوم ارزشيابي مي شود ، و در کارنامه منعکس مي شود

 

5ـ برگ ثبت ارزشيابي مستمر

اين برگ که نمونه آن پيوست اين نوشتار مي باشد سه بعد دارد :

ـ بعد اول ، فهرست دانش آموزان کلاس

ـ بعد دوم ، فهرست انتظارات مربوط به مواد درسي

ـ بعد سوم ارزشيابي هايي است که معلم در آن منعکس مي نمايد ، معلم بر اساس راهنمايي هاي درج شده در اين جزوه حداکثر هر ماه يک بار و حداقل هر دو ماه يک بار  بر اساس مشاهدات ارزشيبابي از عملکرد دانش آموزان را در آن درج مي نمايد .

اين برگ ها تا پايان سال نزد معلم باقي مي ماند و سپس در اختيار مدير مدرسه قرار مي گيرد تا به صورت کتابچه اي در مدرسه نگهداري شود ، معلم مي بايست هنگام انتقال اين ارزشيابي ها به کارنامه در بهمن ماه و خرداد ماه به اين نکات توجه نمايد .

ـ در صورتي که ارزشيابي معلم از هر انتظار در چند مرحله سير صعودي داشته باشد بايست آخرين رتبه کسب شده ( بالاترين ) را به کارنامه منتقل نمايد در قسمت ملاحظات مي توان به سير صعودي پيشرفت دانش آموز اشاره کرد .

ـ در صورتي که ارزشيابي ها سير نزولي داشته و نشان مي دهد که کاهشي در عملکرد تحصيلي کودک در باره ي انتظارات آموزش خاص ديده مي شود ، بايستي ضمن انتقال ارزيابي نهايي در ستون ملاحـظات اشاره اي به اين سير نزولي بشود اين خود نکته اي است که معلم مي تواند بررسي نمـوده و در بخـش توصيه ها به والدين راهنمايي نمايد يا  برنامه اي را براي بهبود وضعيت دانش آموز ترتيب دهد .

ـ در صورتي که ارزشيابي ها ؛ يا رتبه هاي داده شده متفاوت  بود ، بايست رتبه اي که بيشترين تکرار را داشت در کارنامه ثبت مي شود .

ـ در صورتي که رتبه اي، داراي فراواني بيشتري نبود و دو رتبه فراواني برابر داشته بنابر نظر معـلم يکي از رتبه ها منتقل مي شود

 

6ـ آزمون ها

آزمون هاي مداد کاغذي، يکي از ابزارهاي جمع آوري اطلاعات براي ارزشيابي از عملکرد تحصيلي دانش آموزان است، که در برخي از دروس مانند رياضي و نوشتن بنابر نظر معلم از آن استفاده لازم مي شود، در دروس ديگر مانند علوم قرآن و هنر و خواندن نيازي به آزمون هاي مداد کاغذي نيست ، آزمون هاي مداد کاغذي نبايستي به گونه اي اجرا شود که وضعيت اضطراب آور امتحان را تداعي کند . شرايطي بايد فراهم شود که دانش آموز بدون نگراني و مانند جلسات اجراي تکاليف کلاس پاسخگوي سؤالات کتبي معلم باشد .

جلسات نگارش ـ املاء ، نبايد استرس زا باشد ، ارزيابي از آزمون ها بايستي بر اساس مقياس هاي رتبه اي باشد و بهتر از بکارگيري مقياس فاصله ( 20ـ 0 ) اجتناب شود .

پيشنهاد مي شود که از آزمون هاي مختلف مانند آزمون در خانه ( taeke home ) و آزمون کتاب باز (open book) نيز استفاده شود .

آزمون در خانه ، به اين صورت اجرا مي شود که سؤالاتي توسط معلم تهيه شده و در منزل توسط دانش آموز ( احياناً با کمک والدين ) پاسخ داده مي شود .

آزمون کتاب باز ، با اين شيوه بعمل مي آيد که، معلم سؤالاتي را تهيه مي نمايد و از دانش آموزان مي خواهد که با کمک کتاب درسي يا کتاب هاي غيردرسي ديگر ـ با نظر معلم ـ به پاسخ دادن به اهتمام ورزند .

7ـ تكاليف درسي

 

   تكاليف درسي يكي از ابزارهاي مهم ارزشيابي توصيفي است در صورتي كه معلم پيشنهاد و بررسي تكاليف را به خوبي مديريت نمايد يكي از ابزارهايي است كه به سادگي مي توان عملكرد دانش آموز را سنجيد. ارزيابي از تكاليف درسي بايستي براساس مقياس هاي مورد نظر در اين طرح صورت گيرد و اگر معلم مقياس ديگري را پيشنهاد مي نمايد ضرورت دارد اين مقياس غير رتبه اي باشد. بررسي تكاليف همراه با اظهار نظر معلم بر كيفيت كار مي افزايد معلم در زمينه ضعف ها و قوت هاي کار توضيحاتي مي دهد كه عمدتاً تشويق كننده باشد. 

تكاليف درسي از منظر تعداد دانش آموزان درگير

تكاليف درسي را از نظر محتوا

 

تكاليف درسي از منظر تعداد دانش آموزان درگير به سه دسته تقسيم مي شود

1ـ  تكاليف عمومي : تكاليفي كه براي تمامي دانش آموزان كلاس در نظر گرفته مي شود

2ـ تكاليف گروهي: فعاليت گروهي در كلاس درس امروزه بسيار مورد اقبال معلمان است معلمان تلاش
مي کنند تعداد محدودي از بچه ها را در يك گروه خاص سازمان داده و آن ها را براي انجام فعاليت ها خاص به مشاركت وادار کنند تكاليف گروهي براساس نوع گروه و هدف گروه ارايه مي گردد مهم اين است كه تكاليف گروهي بايستي قابليت انجام گروهي را نيز داشته باشد و آنها را به تعامل و همفكري وا دارد.

3ـ تكاليف انفرادي: اين تكاليف براساس شناخت معلم از ويژگي هاي دانش آموز ارايه مي گردد وجود تفاوت هاي فردي در بين دانش آموزان اين دسته از تكاليف را ضروري مي نمايد.

معلم مي تواند براساس شناختي كه از دانش آموزان خاصي پيدا كرد و فرضاً او را در يك زمينه ضعيف ديده است براي او تكليفي خاص تعيين نمايد تا ضعفش جبران گردد يا اين كه كاملاً برعكس، دانش آموزي در حوزه اي قوي است مي توان تكاليفي ويژه براي او در نظر گرفت به فرض در مهارت هاي هنري مي توان براي كودكي كه شايستگي خاصي از خود در رشته اي از خود نشان داده تكليفي خاص پيشنهاد كرد.

تكاليف درسي را از نظر محتوا مي توان به چهارگروه تقسيم كرد

1ـ تكاليف تمريني اين نوع تكاليف قديمي ترين و رايج ترين تكاليف درسي در مدارس هستند معمولاً به صورت كتبي و جهت تثبيت يادگيري به روش تكرار و تمرين انجام مي گيرد اين تكاليف در صورت كثرت استفاده ملال انگيز و خسته كننده است اين نوع تكاليف اگر بيش از حّد استفاده شو دهمان  مشق هاي پر مشقتي است كه همه ما تجربه آن را در ذهن داريم لذا از اين نوع تكاليف در حد و اندازه خود بابد استفاده كرد و پيشنهاد مي شود عمده اين گونه تكاليف در مدرسه انجام گيرد.

2ـ تكاليف آماده سازي و آمادگي: اين گونه تكاليف بيشتر براي درس هاي روزهاي بعد بكار مي رود مثلاً اگر قرار است هفته آينده درس گياهان تدريس شود شما مي توانيد از پيش به دانش آموزان خود بگوئيد كه بخش گياهان را ورق بزنند يا اين كه تعدادي برگ يا دانه گياهان جمع آوري كرده و به كلاس درس بياورند و يا تكاليفي شبيه اين را انجام دهند شما با اين كار در آنها آمادگي ايجاد كرده ايد.

3ـ تكاليف بسطي و امتدادي : اين نوع تكاليف شاگردان را از سطح كلاس بالاتر مي برد و دانش و مهارت و تجربه آنها را توسعه مي دهند اين تكاليف مي تواند به صورت پروژه به دانش آموزان ارايه شود مثلاً به دانش آموزاني گفته شود كه در كتابخانه كتابي درباره سنگ ها پيدا كند و قسمتهايي از آن را به كلاس ارايه دهد.

4ـ تكاليف خلاقيتي: اين تكاليف دانش آموزان را وادار مي كند به روش جديدي و از راه جديدي كاري را انجام دهد يا اثركاملاً جديدي از خود ارايه دهد در درس هنر اين تكاليف جاي خاصي دارد.

پس از آشنايي با انواع تكاليف لازم است گفته شود كه تكاليف درسي متنوع بوده و از تمامي اشكال آن در كلاس درس استفاده شود تكاليف انجام شده دانش آموز اگر برجستگي خاصي دارد و مي تواند منبعي براي داوري در خصوص ميزان پيشرفت تحصيلي وي باشد آن را در پوشه كار نگهداري نمايد. اگر گروه خاصي از نوع تكاليف انجام شده بعد از مدتي در كنار هم قرار گيرد مي توان بر مبناي آن چگونگي پيشرفت دانش آموز را مطالعه كرد و نظر داد.

از آنجا كه كمك بيش از حد و يا حتي انجام تكاليف توسط والدين پديده اي شايع است معلمان مي توانند با توجيه دقيق والدين كه هدف اين تكاليف چيست و هدف ارزشيابي از اين تكاليف چيست والدين را به برخورد عاقلانه با تكاليف درسي دعوت كنند.

 

ارزشیابی توصیفی

چک ليست مهارتهاي اجتماعي

رديف	انتظارات	نشانه ها درفعاليتهاي گروهي داوطلبانه شرکت مي کند	مراحل				ملاحظات
			1	2	3	4
1	با ديگران همکاري مي کند	داوطلب فعاليت هاي گروهي است
		در فعاليت هاي گروهي وظايف خود را انجام مي دهد
		به دوستان خود کمک مي کند
		مسئوليت پذير است
2	به قوانين مدرسه عمل مي کند

 1   مشخصات دانش‌آموز

نام :                                 نام خانوادگي :                              تاريخ تولد :

                        شماره شناسنامه :

آدرس :

                                                                                         تلفن:

نام پدر :‌                                                                              ميزان تحصيلات :

 

شغل پدر :                                                                               آدرس ـ تلفن :

 

نام مادر :                                                             ميزان تحصيلات :

شغل مادر :                                                             آدرس ـ تلفن :

 

2ـ حضور و غياب دانش‌آموز

 

 

تعداد روزهاي غيبت       تعداد روزهاي غيبت

موجه                                                                نوبت اول                       امضاء معلم غيرموجه   موجه                                     نوبت دوم                     امضاء‌ معلم غيرموجه

3ـ فعاليت‌هاي برجسته دانش‌آموز

 

 

 

4ـ عملكرد درسي    

 مقياس: ب (بالاتر از حد انتظار)   د ( در حد انتظار)     ن ( نزديك به انتظار)   ا (  احتياج به تلاش بيشتر)

 

مواد درسي	انتظارات	نوبت اول				نوبت دوم				ملاحظات
		ب	د	ن	ا	ب	د	ن	ا
بخوانيم و بنويسيم	گوش دادن
	سخن گفتن
	روان خواندن
	نوشتن
	زيبا نوشتن
رياضي مرحله‌ي‌اول	جهت‌يابي و مكان‌يابي را انجام مي‌دهد
	قادر به برقرار كردن تناظر دو مجموعه است
	مجموعه‌هاي عددي و نمادي 0 تا 9 را مي‌نويسد
	جمع و تفريق يك رقمي را انجام مي‌دهد
	مقايسه اعداد ، و مجموعه‌ها را انجام مي دهد
رياضي ‌مرحله‌ي     ‌دوم	اعداد كمتر از 100 را مي‌نويسد
	مفهوم دسته‌بندي ده‌تايي را بكار مي‌برد
	مسأله‌هاي جمع و تفريق را حل مي‌كند